Okolica

Okolice wsi Całowanie to mozaika malowniczych pejzaży o wysokich walorach przyrodniczych. Stanowią je przede wszystkim tereny leśne Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, urozmaicone otwartymi przestrzeniami łąk, wąwozów rzecznych i piaszczystych wydm. Pośród nich wykształciły się liczne torfowiska z charakterystyczną – zróżnicowaną i rzadką – roślinnością. Najcenniejsze wśród torfowisk jest Bagno Całowanie – największe torfowisko nizinne na Mazowszu, sięgające aż do granic doliny Wisły. Tutaj rozciąga się także pasmo piaszczystych wydm, które urozmaicają krajobraz terenu i na których znajdują się cenne w skali europejskiej stanowiska archeologiczne. Na jednej z wydm, Pękatce, odnaleziono ślady bytowania łowców reniferów jeszcze z epoki lodowcowej – najstarsze znaki osadnictwa na Mazowszu. Wśród piasków wciąż można natrafić na resztki narzędzi bądź skamieniałe szczątki rogów reniferów.

Całowanie pod ochroną

Wewnątrz Mazowieckiego Parku Krajobrazowego utworzono dziewięć rezerwatów przyrody w celu ochrony szczególnie cennych zbiorowisk roślin. Ustanowiono ponadto aż 60 pomników przyrody – głównie dorodnych i wiekowych drzew, z których najbardziej znacząca jest okazała lipa drobnolistna znajdująca się nieopodal wsi Podbiel. Na terenie rezerwatów można podziwiać wielogatunkowe drzewostany liściaste, iglaste i mieszane, torfowe bory oraz występujące na obszarach rzecznych olsy i łęgi zamieszkiwane przez dzikie zwierzęta, takie jak np. łosie, dziki czy sarny.

Obszar Natura 2000 obejmuje Dolinę Środkowej Wisły oraz Dolinę Środkowego Świdra, które stanowią jeden z najcenniejszych korytarzy ekologicznych w Europie. Swobodnie meandrujący Świder na niektórych odcinkach przybiera charakter rzeki podgórskiej o wartkim nurcie, z licznymi zakolami i przełomami, urozmaiconej wodospadami, które lokalnie są nazywane szumami. W miejscu, gdzie przecinają się nurty Świdra i Mieni, powstały wysokie, piaszczyste skarpy, na szczycie których biegną szlaki turystyczne. Niespotykanie czysta woda czyni rzekę domem dla zagrożonej wyginięciem wydry europejskiej (Lutra lutra).

Jednym z unikatowych terenów w okolicy jest rezerwat „Na Torfach”. Centralny punkt uroczyska stanowi jezioro Torfy. Urozmaicona linia brzegowa oraz liczne wyspy czynią je ostoją dzikiej przyrody i matecznikiem zagrożonych gatunków. Dzięki swojemu ukształtowaniu jezioro stwarza idealne warunki do gniazdowania ptaków. Latem na największej wyspie wygrzewają się żółwie czerwonolice. Znajduje się tutaj wyjątkowe miejsce – schronisko dla dzikich zwierząt, które uległy różnorakim wypadkom. Do jeziora Torfy wiedzie czarny szlak, który swój początek ma już w Otwocku.

Architektura Całowania

Na obszarze parku i w jego okolicy zachowała się cenna architektura z przełomu XIX i XX w. Szczególnie warte uwagi jest drewniane budownictwo letniskowe Otwocka – pozostałość po czasach, kiedy miasto spełniało rolę uzdrowiska. Charakterystyczny świdermajer łączy w sobie cechy tradycyjnego budownictwa mazowieckiego, architektury rosyjskich dacz oraz modnych w tamtym okresie alpejskich uzdrowisk szwajcarskich. W okolicy zachowały się także XIX-wieczne murowane dwory, m.in. w: Celestynowie, Łucznicy, Radachówce czy Sobieniach Szlacheckich. Na południowo-wschodnim skraju parku, w kołbielskim regionie etnograficznym, zachowała się dawna kultura ludowa – przede wszystkim w postaci drewnianych wiejskich chat.

Dla poszukiwaczy wojennych śladów interesujące będą leśne schrony bojowe na Dąbrowieckiej Górze – pozostałość po umocnieniach przedmieść Warszawy. Na zboczach wydm zachowały się także macewy starego cmentarza żydowskiego – w czasach przedwojennych odbywały się tam pochówki żydowskich mieszkańców Otwocka.

Sport i Całowanie

Mazowiecki Park Krajobrazowy to ok. 77 km szlaków pieszych i tras konnych, które wiodą przez bogate przyrodniczo miejsca, jednocześnie omijając najbardziej wrażliwe tereny Bagna Całowanie. Wyjątkowo interesująca jest ścieżka dydaktyczna „Goździkowe Bagno”, która składa się z sieci pomostów. Dzięki temu przez podmokły teren można swobodnie przejść suchą stopą, z bliska podziwiając niezwykłą roślinność. Znajdują się tutaj również liczne ścieżki rowerowe. Dostępna jest także narciarska trasa biegowa.

Na torfowisku Całowanie można zobaczyć bociana czarnego.

Wieś całowanie wizualizacja